Pelgrimage naar Polen

Pelgrimage naar Polen: 29 mei 2019 – 7 juni 2019!

Foto's van de pelgrima vindt u hier

Deelnemers: Vader Jewsewy, Johannes Wortman, Gerard Gouwenberg, Liliya Kinyushina en Wobbe van der Heide, Natasja Stefanovic, Leen Schwagermann en Froukje van Eyck.

Woensdag 29 MEI 2019: In alle vroegte komen we vanuit Friesland en Noord-Holland aan op het vliegveld in Eindhoven. Het vliegtuig vertrekt om 9.50 uur maar we moeten om 8 uur aanwezig zijn voor de incheck. Gelukkig lukt het ons allemaal zonder noemenswaardige problemen! We vliegen naar Warschau met Ryanair en komen daar aan om ongeveer 12.45 uur. Nu kan onze pelgrimage echt beginnen!

We hebben van tevoren een busje gehuurd wat we na enig zoeken ook vinden. En na wat opstartproblemen vertrekken we richting Suprasl! De eerste indruk is dat we in een tamelijk welvarend land zijn terechtgekomen met over het algemeen goede wegen, vriendelijke mensen zonder gejakker…. Weilanden en bossen wisselen elkaar af in een licht heuvelig landschap. Na een heerlijk e lunch halverwege (O, wat is de Poolse keuken lekker en overvloedig!) komen we aan bij het klooster, gewijd aan de Aankondiging van de Moeder Gods en aan de H. Johannes de Theoloog, in Suprasl. We zien één poortgebouw met klokken en een kleine winkel, een hoofdkerk die er uitziet als een vesting (zie verder op), een kleinere kerk, een monnikenverblijf, een apart gastenverblijf, tenslotte een iconenmuseum.

We zijn net op tijd om de Akathist ter ere van de Moeder Gods bij te wonen. Er zijn niet zoveel mensen in de kerk maar we kijken onze ogen uit! Zoveel ruimte, zo veel licht, en vooral zoveel iconen! De beroemdste is de Moeder Gods van Suprasl, een Hodigitria ( Zij die de weg wijst).Dat heeft zij aan velen gedaan blijkens de dankbetuigingen die in de vorm van kruisjes, kralenkettingen etc. onder aan de icoon hangen, …. Een copy van deze icoon hangt ook in het klooster in Hemelum.

Opvallend is een icoon van de H. Luka van Sebastopol mét reliek, vlak naast de Moeder Godsicoon en de Christusicoon vóór in de kerk waar eigenlijk de iconostase hoort te staan maar die ontbreekt nog in deze prachtige kerk die nog verder gerenoveerd gaat worden. Aan de linkerwand een icoon met reliek van de startsen van Optina en van meer plaatselijke Heiligen, met reliek. Aan de rechter kant is ruim plek voor het koor. Dan begint het zingen, donkere mannenstemmen, soms vrouwenstemmen die harmoniëren en de kerk vullen met hun prachtige gezang. Voor ons regelmatig herkenbare melodieën, de teksten kunnen we natuurlijk niet verstaan!.... Onze moeheid verdwijnt als sneeuw voor de zon! Daarna brengen we de bagage naar onze slaapkamers en kunnen ons even ontspannen. We hebben prachtige kamers met eigen douche en toilet! Daarna eten we nog een hapje met Vader Panteleimon (Maastricht) en Vader Isäac. Vader Jewsewy vertelt wie we zijn, er worden een paar Servische liedjes gezongen. Het avondgebed volgt in de trapeza van het klooster.

 

Donderdag 30 MEI 2019: De Uren beginnen om 6 uur, de Heilige Liturgie om 7.30 uur. Wie wil biechten moet dat vóór het begin van de H.Liturgie gedaan hebben. Klokken begeleiden ons met hun gebeier om ons aan de wereldse tijd te herinneren. Een kwartier vóór het begin van de H.Liturgie beginnen ze. Ze klinken vrolijk op deze mooie lentedag.

Na het overvloedige ontbijt gaat Vader Iov ons rondleiden en vertellen over het klooster: Maar eerst een stukje geschiedenis van dit gebied om wellicht het verhaal van Vader Iov beter te begrijpen: Dit deel van Polen heet Podlasië, een zgn. woiwodschap. De streken aan beide zijden van de rivier de Bug behoorden tot de 11e eeuw tot het “Kievse Rijk” en gingen later over naar Mazovië (dat een onafhankelijk vorstendom was). Het was een betwist gebied van Litouwen om uiteindelijk in de 16e eeuw een deel van Polen te worden. Maar 3 Poolse delingen ( 1772,1793 en1795 maakten dat Polen ophield te bestaan. Na 1795 werd Podlasië gedeeld door indringers, Pas in 1919/1920 tijdens de Pools-Russische oorlog kwam Polen weer zelfstandig op de kaart!….

Vader Iov: Het klooster is gesticht aan het einde van de 15e eeuw. De eerste monniken van het Holenklooster in Kiev woonden hier toen al in een skyte niet ver hier vandaan, in het bos. Het was het gebied van Alexander Chodkiewicz, een belangrijk vorst uit die tijd. ( Polen-Litouwen).Hij wilde hier een klooster stichten ter ere van zijn vader Jan Chodkiewicz een wojwode uit Kiev ter ere van de Heilige Johannes de Theoloog. De monniken vonden dat het bij de skyte te onrustig was en zochten een andere plek. Ze besloten dat ze de vraag aan God wilden voorleggen wáár het klooster dan moest komen. Daartoe legden ze een stukje van het Heilig Kruis in de rivier de Bug. Bij deze droge hoogte is het toen aangespoeld. Zij hebben eerst een houten kerk gebouwd. In 1503 zijn de fundamenten gewijd en in 1511 werd de kerk gewijd door de bisschop van Smolensk ( Iusef Smolenski).Tot in de tweede wereldoorlog heeft deze hier gestaan! In 1944 is de kerk echter opgeblazen door de Duitsers. De kerk is gebouwd ter ere van het Feest van de Aankondiging aan de Moeder Gods. De eerste icoon is echter meegevoerd naar het Oosten…..We zoeken hem nog steeds!!! Onder leiding van archimandriet Gabriël is een delegatie naar Moskou gegaan. In een museum daar is geen icoon maar wel een grote kelk gevonden: Onderop stond het wapen van de familie Chodkiewicz! De originele kelk hebben we niet teruggekregen, aldus Vader Iov maar er is hier wel een kopie! Deze kerk is ook een kopie, namelijk van de kerk die opgeblazen is (1944)! Door middel van foto’s nagebouwd!. De stijl is Byzantijns-Gotisch. Er komen nog meer fresco’s op de zuilen. Zij zijn gemaakt door een Servische monnik. De cement-structuren zijn op de zuilen aangebracht om te kunnen onderzoeken welke methode het beste past. De iconostase moet nog gemaakt worden. De vloer is anderhalf jaar oud, men ziet Griekse invloeden.

Net als in het Lavra van Kiev zijn hier ook catacomben. Een deel ervan is echter ingestort en niet meer vanuit de kerk te bereiken. Maar om het hele complex heen lopend ziet men al gauw het iconenmuseum wat nu in het overgebleven deel gevestigd is…. In de catacomben is Archimandriet Miron begraven. Hij kwam hier in de jaren ’90 om het monastieke leven opnieuw op te starten. Samen met de president van Polen is hij in april 2010 omgekomen bij een vliegtuigongeluk. Hij was aartsbisschop en aalmoezenier voor het Poolse leger. Er worden vaak gedachtenissen voor hem gehouden.

De bloeitijd van dit klooster viel in de 15e en 16e eeuw. Er woonden toen 14 monniken. Er was een grote geestelijke rijkdom, veel handschriften! Bekend is het Vilnius handschrift ontstaan in de 14e eeuw. Het klooster werd een belangrijk internationaal centrum door de vele handschriften. De Codex Suprasl stamt uit de 10e eeuw; het is één van de oudste handschriften van de Bijbel. Het bestaat uit 3 stukken die afzonderlijk worden bewaard in Warschau, Lubljana en St.Petersburg. Het kost teveel geld om ze hier naar Suprasl te halen en te bewaren. Zelfs de procedures daarvoor zijn moeilijk, sommigen vallen onder UNESCO.

Na de 16e eeuw ging het klooster langzaam achteruit, vooral door de Unie van Brest ( 1596)! Parochies en kloosters werden gedwongen om lid te worden van deze Unie.( Zie verder het boekje “Uniatisme geen brug maar een hindernis” geschreven door Vader Jewsewy). Dit klooster moest in 1611 kiezen. Monniken gingen er toen niet mee akkoord. Ze bleven orthodoxe Diensten houden. Maar eind 18e eeuw, begin 19e eeuw zijn ze toch onder de druk bezweken.. Dit betekende achteruitgang. Oorspronkelijk alleen aan de buitenkant. Maar de katholieke Orde van Salesianen nam het bewind over. Later in de 19e eeuw volgde herstel toen Polen niet meer bestond. Het hele complex werd toen uitgebreid. Er kwamen ook nieuwe uitgaven in druk, o.a. van het Wilny- (Wilnius)handschrift. Zij worden in een museum bewaard.

Toen dit gebied onder Rusland viel, eind 19e eeuw is veel grondgebied verloren gegaan. Het klooster stond op het punt om te sluiten. Maar de mensen waren vrij om te kiezen voor de Russisch orthodoxe kerk! Opnieuw ontstond er een korte bloei o.l.v. Nicolai Dalmatov, daarna archimandriet Tichon. Deze is later naar Frankrijk gevlucht. In 1915, dus in de Eerste Wereldoorlog, zijn er plannen geweest om de hele bevolking naar het oosten te evacueren. Tragisch is dat een belangrijk deel van de monniken is gearresteerd en niet meer teruggekomen is.

Meteen na de Eerste Wereldoorlog bezat dit gebied nog geen zelfstandigheid. Het hele complex werd overgenomen door Oostenrijk/Pruisen. Het klooster werd beschouwd als “Russificatie”. De sleutel van de kerk werd aan de Katholieke kerk gegeven, de laatste monnik werd op straat gezet…..Alle iconen werden overgebracht naar het Dorpshuis. In 1937/1938 waren er directe acties tegen de orthodoxe kerk, meer dan 100 kerken zijn toen verbrand, 200 kerken overgenomen door de katholieke kerk.

Ten gevolge van het Ribbentroppact (1939) viel dit gebied onder de Russen. Orthodoxe gelovigen kwamen samen in het bos om H. Liturgieën te vieren. De kapel van de H. Georgy is toen gebouwd. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, gaven Katholieke Salesianen hier landbouwonderwijs. De hoofdkerk was een kazerne en er was een smederij in gevestigd. De iconostase werd verbrand.In de meest rechtse kerk ( zie hierna) was een kantine. Na de Russen kwamen de Duitsers. Eerst deden ze niets. Ze gaven de sleutel terug aan de orthodoxe kerk. Daarom kwamen er ook weer een paar orthodoxe monniken. Maar het was meer een politieke manoeuvre, tenslotte werd de hoofdkerk verwoest en de andere gebouwen in brand gestoken.

De meest rechtse kerk is gewijd aan Johannes de Theoloog. Hier woonden de monniken vanaf eind 19e eeuw. De kerk was in het interbellum gymnastiekzaal en kantine. Foto’s, fresco’s maken nog zichtbaar hoe de kerk er uit zag. Na de Tweede wereldoorlog wilde de Poolse overheid de kerk sluiten. Gelovigen hebben toen een petitie gemaakt om de kerk te behouden. Sindsdien is alles hier vernieuwd, ook de hoofdkerk wordt weer in zijn oude glorie opgebouwd! Nog nadenkend over dit betoog van Vader Iov dat waarschijnlijk min of meer exemplarisch is voor alle kloosters/kerken in dit gebied, troffen we buiten opeens de vice-burgemeester van Bialystok aan, dhr. Adam Mysink. Hij is architect en heeft als zodanig 6 koepels voor kerken gemaakt. Één daarvan is terechtgekomen in Hemelum! Hij wenst dat mét de koepel ook iets van de geestelijke rijkdom van Suprasl mee gekomen is naar Hemelum! Na nog een algemeen gesprekje over voetballen (!) gaan we naar de kanselarij om met Vader Iov koffie te drinken maar vooral om onze persoonlijke vragen te stellen en van hem een antwoord te krijgen. Hij is de geestelijk Vader van vele broeders hier in het klooster. Ondanks taalverschillen wordt het voor velen van ons een heel persoonlijk gesprek.

'S middags gaan we naar het iconenmuseum. Er is bewust gekozen voor de catacomben, een verwijzing naar de catacomben in Rome waar de eerste christenen begraven zijn. Er zijn iconen van de 16e tot de 19e eeuw. Ook reisiconen en geestelijke voorwerpen zoals kruisen, sommigen uit de 12e eeuw zijn hier aanwezig. Veel is als smokkelwaar hier terecht gekomen via de douane! Er is een goede belichting van de iconen die in kleine nissen zijn tentoongesteld. Één bijzondere icoon is mij vooral bij gebleven namelijk de Moeder Gods van de onverwachte Vreugde: Een rover die steeds bij de Moeder Gods terugkomt maar Die hem zegt: “Mijn kind heeft wonden!” Terug in het klooster volgen de Vesper en Completen. Na het eten maken we een korte wandeling langs de rivier de Bug. Één iemand van onze groep moet nog een stukje verder lopen want na 30 (!) uren zonder sigaretten is de wens om ze nog net voor sluitingstijd van de winkels te bemachtigen te sterk….

 

VRIJDAG 31 MEI 2019: We vertrekken naar het vrouwenklooster in Zwierki. Na geparkeerd te hebben buiten de muren komen we opeens op een grote ruime binnenplaats terecht, perfect schoongeveegd… Alles ziet er zeer verzorgd uit. Er bloeien veel bloemen aan weerszijden van het plein. Ze hebben het nu goed, zo te zien! Maar daar is een hele geschiedenis aan vooraf gegaan vóórdat het zover kwam!

Dit klooster is een voortzetting van de kloostertraditie in Krasnystok ( nu Rozanystok). Dat was gesticht in 1901 door een voormalig novice Helena van het klooster in Lesna. Dat heeft slecht 15 jaar mogen bestaan door de Eerste Wereldoorlog. Het bestond toen uit een internaat voor meisjes, een opvangcentrum voor wezen, een ziekenhuis, een apotheek, een pelgrimshuis en een boerderij. Er woonden 90(!) zusters. Maar ten tijde van de oorlog werden ze geëvacueerd naar de omgeving van Moskou, hermitage van de H. Catharina.

Door de Duitse bezetters werd het oorspronkelijke klooster een paardenstal. In 1918 werden de gebouwen plus 36 ha. Land aan de R.K. Salesianen gegeven. In 1921 toen er een burgeroorlog was met Rusland keerden de zusters terug uit het bolsjewistische Rusland. Er begon toen een hele lange tijd van dwalen. De zusters hoopten dat ze een onderkomen zouden vinden in kloosters. Dat gebeurde echter niet. En de Salesianen waren het niet eens met het verblijf van de zusters. Deze toestand duurde tot 1993!!! Vanuit Frankrijk ( Bussy-en-Othe) werd toen een nieuwe aanzet gegeven door twee Poolse nieuwelingen op initiatief van aartsbisschop Sava. Op 28 april 1996 legde aartsbisschop Sava de hoeksteen voor de kerk van de H. kindmartelaar Gabriël in Zwierki. De eerste H. Liturgie werd gevierd in 2003! De kerkbouw werd voltooid in 2012 In 2008 werd het klooster overgebracht vanuit Bialystok naar Zwierki. In het najaar van 2009 hielpen broeders van Jableczna en Suprasl om het gebied rondom het klooster te ontwikkelen.

We worden verwelkomd door Moeder Margaretha. Zij vertelt dat het klooster is gewijd aan de Geboorte van de Moeder Gods. De kerk is gewijd aan de H. Gabriël. Daarna vertelt ze het verhaal van de H. Gabriël: Zijn ouders Peter en Anastasia waren oprechte orthodoxe gelovigen. Als 6- jarige hield hij van bidden. Vóór Pasen werd er nieuw zaad op de velden gebracht. Moeder bracht voedsel aan de mensen die aan het werk waren. Ondertussen werd het jongetje gekidnapt. Hij stierf door bloedverlies (1690) uit zijn zijde in een kelder. Dit is ook op iconen uitgebeeld. Zijn lichaam werd ergens buiten op het veld gelegd maar gevonden door mensen omdat honden gingen blaffen. Zij beschermden hem tegen vogels. Een teken dat dit een ongewone dood was. Het lichaam werd in een kerk begraven. Veertien jaar later brak er een epidemie uit. Mensen voelden zich door de H. Gabriël beschermd. Ze gingen bidden. En de epidemie ging over. Hij werd spoedig gecanoniseerd. De eerste houten kerk vloog in brand. Alleen het lichaam van de H. Gabriël bleef ongedeerd. Het werd naar verschillende plekken gebracht. In 1902 wilden Poolse bisschoppen dat zijn relieken naar Polen terugkeerden. Zijn Feestdag is op 21 september. Elke zondag wordt de Akathist van de H. Gabriël gelezen. Het is eigenlijk een herhaling van het leven van Christus, onschuldig gedood, goed tegenover kwaad, voorbereiding op het Kruis.

Het klooster telt nu 30 zusters. Zij houden zich bezig met het schilderen van iconen, de tuin, gasten ontvangen etc. Moeder Margaretha doet ons hartelijk uitgeleide en zwaait nog lang. We zullen nog vaak langs dit klooster rijden….

'S Middags gaan we naar Bialystok en bezoeken we het Branickipaleis. Het is een groot kasteel, lijkt meer op een paleis, met zoveel fonteinen en beelden in het park! Het wordt ook wel het Versailles van Polen genoemd. In de 16e eeuw werd een houten herenhuis gereconstrueerd tot een stenen kasteel van twee verdiepingen. Nadat Stefan Branicki het erfde liet hij het door Tielman van Gameren (een Nederlandse architect die in Polen veel bekender werd dan in zijn vaderland) reconstrueren in barokstijl. In 1726 werd het door Jan Klemens Branicki nogmaals uitgebreid. In de Tweede Wereldoorlog werd het paleis eerst door de nazi‘s en de rest door het Rode Leger vernield. Na de oorlog werd het herbouwd. Tegenwoordig is er onder meer een medische universiteit in gevestigd. We liepen door de tuinen en lieten de min of meer vergane pracht en praal even op ons inwerken, maar daarna gingen we naar de kathedraal van de H. Nikolaas in Bialystok. Kerk van de Heilige Geest. Als we daar aankomen blijkt er net een trouwerij aan de gang te zijn. Veel gasten in mooie kleren en de Dienst wordt geleid door een bisschop… Het ziet er allemaal feestelijk uit maar het ontneemt ons de kans om naar binnen te gaan….We zijn gauw weer weg gegaan. We zijn net op tijd terug in het klooster in Suprasl om de Vesperdienst mee te kunnen maken.

 

ZATERDAG 1 JUNI 2019: We verlaten Suprasl voor twee dagen want we gaan onderweg naar het klooster in Jableczna, het klooster dat Vader Onufry altijd bezoekt want daar is een beroemde icoon van de H. Onufry.

Maar eerst komen we halverwege langs het vrouwenklooster Grabarka gewijd aan de H.Maria en Martha. We zien vóór ons een matig steile trap belegd met stenen die er door pelgrims naar toe zijn gebracht. Boven aan gekomen zien we ontzettend veel kruisen sommigen al heel oud, anderen nieuwer… De kerk lijkt gesloten maar de kloosterwinkel is open. Wij doen verschillende aankopen. Daarna gaat de Moeder van de winkel ons voor naar de kerk, met het opschrift “eis polla eti Despota” wat zoveel wil zeggen als “Nog vele jaren, Heer”.

Zij vertelt het volgende: Deze kerk van de H. Transfiguratie is het centrum van de Pools orthodoxe kerk. Haar begin is onbekend, maar in 1710 wordt zij voor het eerst genoemd vanwege een cholera-epidemie. Een oudere man kreeg toen een visioen om naar deze bron te gaan, het water te drinken en je er mee te wassen. Deel van het visioen was ook dat je je kruis moest mee nemen. Ongeveer 10.000 mensen zijn zo gered! Als dank aan God werd hier een kapel gebouwd gewijd aan de H. Transfiguratie. Er is ook op het terrein een kleine kapel met bron bij de ingang. Daar heeft Natasja voor ons flesjes gevuld met water!

Een grotere houten kerk werd in de 19e en 20e eeuw gebouwd. Deze kerk is echter in 1990 afgebrand. Alleen het Evangelie, de icoon van de H. Nikolaas en de Christusicoon werden gespaard! Direct na de brand werd begonnen met het herstel. Dat heeft 8 jaar geduurd. De binnenmuren zijn nu van steen, buitenmuren echter nog steeds van hout. Het plafond is een kopie van de oude kerk. In 1947 werd hier op de berg (= Grabarka) een orthodox vrouwenklooster gesticht gewijd aan de H. Marta en Maria. Vanaf dat moment is de geschiedenis van de berg onafscheidelijk verbonden met de geschiedenis van het klooster.

Behalve de hoofdkerk zijn er nog twee kleinere kerken gewijd aan de Moeder Gods van de bedroefden en aan het Ontslapen van de Moeder Gods. De eerstgenoemde icoon is een copy van een icoon uit het klooster Portaïtissa , Grieks Ivironklooster op de Athos, geschonken in het jaar 2000 als herdenking aan 2000 jaar christendom. De originele icoon was ten tijde van het iconoclasme in bezit van een weduwe in Constantinopel. Omdat haar verblijf ontdekt werd heeft deze weduwe de icoon aan de golven prijsgegeven! Later is zij – rechtop drijvend - aangespoeld bij het Ivironklooster op de Athos. In deze hoofdkerk is ook een icoon van de H. Panteleimon en er zijn 10 (!) relieken o.a. van de H. Ephraïm de Syriër. En een feesticoon van orthodoxe martelaren vanaf het begin tot de laatste tijden.

De grote Feestdag van dit klooster is op de dag van de H. Transfiguratie 18/19 augustus. Al honderden jaren komen mensen hier met een verzoek en gebed om hulp. Ze laten hun meegebrachte kruisen hier achter als uitbeelding van hun persoonlijke zorgen, verdriet en vreugde. Ze zoeken troost. Op het terrein is nog niet zo lang geleden een verblijfplaats gebouwd voor pelgrims en er is in het dorp Grabarka een verpleeghuis voor ongeveer 20 mensen. Daar werken ook Moeders uit dit klooster. We hebben maar één Moeder gesproken en gezien, dat was wel jammer, maar ze krijgen hier zoveel bezoekers… Er werken nu 13 Moeders.

Welgemoed stapten we weer in ons busje op weg naar het klooster van de H. Onufry. Deze leefde in de 4e eeuw. Hij was de zoon van een Perizische vorst. In een droom verscheen aan de vader een beeld “jouw kind is niet jouw kind, gooi het in het vuur.”… Hij werd vervolgens opgevoed in kloosters in Egypte. Hij gaf zijn antidoron aan Christus. Kreeg toen een schaal met brood van de Moeder Gods! Als hij zich terugtrekt in de woestijn heeft hij altijd voldoende eten want hij werd gevoed door engelen 39 jaar lang. Het klooster ligt bij het dorp Jableczna. Dit dorp ligt ongeveer twee kilometer van de grens met Wit-Rusland aan de rivier de Bug. Een rood-witte grenspaal geeft de scheiding aan met een land wat vooralsnog onbereikbaar is voor ons…. Daar konden we de Vigilie meemaken vanwege het Feest van de volgende dag: de martelaren van Chelm!

We ontmoeten weer Vader Jaroslav die aan het begin van dit jaar 3 maanden in Hemelum heeft gewoond om zijn theologiestudie te voltooien. Hij vertelt ons het volgende over de geschiedenis van dit klooster: Het is al in de 15e eeuw gesticht. Het is het enige klooster dat altijd orthodox gebleven is en zich nooit heeft aangesloten bij de Unie van Brest! Het is nu een plek waar veel pelgrims komen, in het bijzonder op het Feest van de H. Onufry. De icoon van de H. Onufry ( 13e eeuw) spoelde aan via de rivier de Bug. Hij werd uit het water gehaald. Één van de vissers had een droom: er moet een kleine kapel voor hem gebouwd worden. De vissers zelf werden de eerste monniken. Naast de icoon van de H. Onufry hangt een Moeder Gods icoon uit de 14e eeuw met verschillende profeten. Er zijn meerdere relieken in de kerk o.a. van de H. Afanasi. Hij is de martelaarsdood gestorven vanwege zijn heftige verzet tegen de Unie van Brest. De H. Ignatius ( monnik-martelaar van dit klooster) hoort bij de martelaren van Chelm. Archimandriet Narkissos ( 1824-1887) heeft een dam gemaakt zodat het klooster op een droog eiland kwam te staan. Hij ligt onder de drempel begraven. We gaan samen met de monniken eten. Er wordt een Heiligenleven gelezen en dus is het stil!

Na het eten brengen we onze bagage naar onze kamers. Bijna iedereen heeft een eigen kamer! Helaas kunnen de ramen beter niet open vanwege de muggen! Daarna gaan we nog wat wandelen over een mooi pad naar de rivier de Bug. Er zijn veel vogels en veel bloemen. We zien ook twee wat mysterieuze kapellen, één vlak bij het klooster, de andere dichtbij de rivier de Bug, waarover later meer. Vader Jaroslav laat ons nog de winterkerk zien, een kleinere kerk die als parochiekerk dienst doet en door de monniken alleen in de winter gebruikt wordt. Aan de muren zijn foto’s van de verwoestingen van het klooster in de Tweede Wereldoorlog. Het wordt ons langzamerhand steeds duidelijker welke tragedie zich hier in Oost-Polen heeft afgespeeld, duizenden orthodoxe mensen en monniken gedood of weggevoerd. Ook heel veel Joodse mensen zijn naar vernietigingskampen afgevoerd. Auschwitz, Treblinka… En ook Roma. Na een korte avondafsluiting gaan we slapen om de volgende dag vroeg naar Chelm te kunnen vertrekken.

 

ZONDAG 2 JUNI 2019: Het is nog een flink eind rijden voordat we in de tamelijk grote stad Chelm ( of Cholm) 12.500 inwoners, zijn aangekomen. Het is zonnig weer zoals tijdens deze hele pelgrimage trouwens. We vinden gemakkelijk een parkeerplaats en als we uitstappen zien we van alle kanten mensen aankomen. Opvallend is het aantal geestelijken op deze dag in het wit gekleed, eventueel met hun vrouwen. De kathedraal is niet erg groot, gelukkig staat het koor niet in de kerk maar op een balustrade. In het altaar is het een gedrang van jewelste, sommige priesters blijven maar met hun zakdoeken over hun voorhoofd vegen maar ook wij hebben het te kwaad, sommigen van ons zoeken dan ook halverwege de H. Liturgie hun heil buiten…Het is een héél feestelijk gebeuren, we gedenken niet alleen het sterven van deze martelaren maar ook wat zij bewerkstelligd hebben: de groei van de Orthodoxie in dit deel van Polen.

Na alle ellende wederopbouw van kloosters en kerken. Archimandriet Abel mocht vier (!) onderscheidingen ontvangen! Dit in verband met zijn 30-jarig jubileum als priester. Na een processie rondom de kathedraal werd de Dienst afgesloten. Wij waren uitgenodigd om naar het feestelijke eten te komen in een groot restaurant even buiten de stad. Er werden kerkliederen gezongen maar ook volksliedjes. Het hoofdgerecht bestond uit een traditioneel Pools gerecht: speenvarken met boekweit en een rode saus die op cranberries leek maar pittig was. Halverwege het diner verscheen uit het niets opeens een katholieke hoogwaardigheidsbekleder samen met zijn assistent (?) die in de buurt was en die archimandriet Abel toch even wilde feliciteren. Het feest viel van verbazing even stil, een paar beleefdheden werden uitgewisseld: hij vertrok en het Feest ging weer verder… We kwamen een beetje laat voor het eten weer in Jableczna terug. Het was de laatste avond daar. We bleven nog lang wat napraten….

 

MAANDAG 3 JUNI 2019: De volgende morgen wandelden we eerst naar de twee kapellen. De eerste ligt vlakbij de hoofdingang van het klooster en werd gebouwd in 1906. Gewijd aan de Ontslaping van de Moeder Gods. De tweede ligt zoals gezegd bij de rivier de Bug en werd gebouwd in 1912, gewijd aan de Heilige Geest. Beide zijn op een kunstmatige verhoging gebouwd om ze te beschermen tegen overstromingen van de rivier. Vader Jaroslav nodigt ons uit om gezamenlijk koffie met koekjes (!) te eten en drinken in een “paviljoentje” naast de rivier. Het was een gezellig afscheid maar hij vertelde dat er een novice nog niet zo lang geleden verdronken is in de rivier de Bug die hier vlakbij stroomt. We staan stil bij de plek waar hij omgekomen is. Tenslotte laat de Vader die de kaarsen maakt voor het klooster ons nog zijn werkplaats zien. Hij maakt in al zijn bescheidenheid indruk op ons…..

Daarna vertrekken we richting klooster Suprasl maar onderweg maken we nog een korte tussenstop in Terespol, het klooster van de H. Seraphim van Sarow, waar Vader Ambrozy ons hartelijk ontvangt. Het kerkje is van steen, in november 2006 opgebouwd op oude fundamenten. Op 7 januari 2007 is er de eerste H. Liturgie gevierd! We wandelen door zijn prachtige tuin vol bloemen en planten. Ergens zitten een paar vrouwen gezellig samen te werken, grote ton in het midden. Iets met aardappelen of bloembollen? Veel bijen ook en weinig onkruid al is het best een groot veld…. We krijgen heerlijke zelfgemaakte wijn te drinken, jam gemaakt van rozenblaadjes(!) en honing zoals ze die alleen in Oost-Europa kennen, veel zachter van smaak dan de Nederlandse honing. Vader Ambrozy is behalve priester ook zakenman, hij vraagt ons of wij hem kunnen helpen aan goed bewortelingspoeder.. Hij zal ons jam sturen om te verkopen in Nederland en hij geeft ons 6 flessen van deze lekkere wijn mee want hij wil een blijvend contact met ons klooster of met Nederland vooral ook om zijn producten af te zetten! Of dat zal lukken? Uitgewaaid door hem zien we in dit rustige dorp drie ooievaarsnesten op de gebruikelijke hoge palen. Henk/Johannes wil er een foto van maken maar het mislukt. Later blijkt het nog een hele toer om dan toch één ooievaar te fotograferen…. Weer onderweg zien we in veel dorpen orthodoxe kerken. We voelen ons “thuis” in dit land!

 

DINSDAG 4 JUNI 2019: Na de H. Liturgie in Suprasl gaan we naar de skite van de HH. Antonius en Theodosius in Odrynki, nauw verbonden met het Holenklooster in Kiev. In de 16e eeuw was hier al een klooster maar dat is verwoest door doortrekkende Zweden.

In 2009 is men hier opnieuw begonnen o.l.v. archimandriet Gabriël, die op foto’s veel kracht uitstraalt! Hij is op 22 november 2018 overleden en ligt hier begraven. We krijgen een rondleiding door Vader Sophrony. Eerst gaan we naar de hoofdkerk. De iconen daar zijn ouder dan de skite zelf, twee iconen zijn afkomstig van de berg Athos, de iconostase komt uit Moskou. Doordeweeks worden de Metten en de H. Liturgie hier gehouden. In december 2011 werden verwoestingen aangericht door onbekende daders, het kruis bij de toegangspoort werd vernield, ook de bijenkorven moesten het ontgelden, de stroomkabel werd doorgesneden. Alles werd hersteld. De kerk werd al spoedig te klein, men begon een nieuwe kerk te bouwen gewijd aan de Bescherming van de Moeder Gods. Op 19 mei 2013 werd deze grotere kerk gewijd. Op 1 december 2016 breekt echter brand uit. De restanten van kleding, iconen etc. van deze brand worden nog bewaard in een apart gebouwtje. Vreselijk om aan te zien, half verbrande kleding en iconen. Daarna rusten we wat uit in de trapeza. Vader Jewsewy ontmoet daar zijn oude vriend Vader Augustin. Het weerzien is hartelijk zo te zien!.... Om ons heen kijkend zien we dat het klooster omgeven is door water en in de lus van de rivier de Narew ( een zijrivier van de Wisla) ligt. Het terrein moest dus eerst wel met zand opgehoogd worden voordat er gebouwd kon worden! Na thee en sap vertrekken we weer richting Suprasl en komen ruim op tijd aan voor de Vesperdienst. Dit is de laatste avond hier. We praten in de trapeza nog lang na over gehoorzaamheid.

 

WOENSDAG 5 JUNI 2019: Na de H. Liturgie is er een processie rondom de kerk vanwege de afsluiting van de hele Paascyclus. Ook de in 2010 omgekomen hegoumen die in de catacomben ligt, wordt niet vergeten. We ontvangen tenslotte de zegen van de huidige hegoumen, bisschop Andrzej, voor onze terugreis! Snel instappen in het busje richting Warschau! We verblijven daar in een studentencomplex van de theologische opleiding in Warschau. Iedereen heeft een eenvoudig maar goed onderkomen voor deze laatste nacht. We wonen de Vesperdienst bij in de grote kathedraal van Warschau die op loopafstand ligt. Het is de vooravond van Hemelvaart! Daarom is deze Vesperdienst ook extra feestelijk! Vele geestelijken onder wie metropoliet Sava vullen de altaarruimte. Het interieur is indrukwekkend, maar ik zou hier langer geweest moeten zijn om alles te bevatten. Veel pracht en praal die we in Podlasïe (Oost-Polen) niet in die mate zijn tegen gekomen benemen ons het zicht op de werkelijkheid. S’ avonds doen we nog wat boodschappen in een groot warenhuis en eten er wat. Daarna nodigt Vader Jewsewy ons uit op zijn kamer om nog wat na te praten over deze pelgrimage: wat heeft ons het meest getroffen, wat willen wij ervan meenemen naar huis om er mee verder te kunnen!!! Daardoor beseffen we opeens dat deze pelgrimage nooit afgesloten zal zijn maar - als het goed is - altijd zijn invloed zal doen blijven gelden! Dank Vader Jewsewy voor al Uw moeite!

 

DONDERDAG 7 JUNI 2019: Hemelvaartsdag voor ons orthodoxen, maar we hebben niet veel tijd om er bij stil te staan. Om 4.30 uur staan we al buiten bij het busje in de frisse zomerochtend om ons naar het vliegveld te brengen! Om 10.30 uur zijn we weer in Eindhoven waar onze pelgrimage een week geleden begon…Wat hebben we veel meegemaakt en wat hebben we veel indrukken meegekregen…..

Eerst proberen die te verwerken en pas daarna er mee verder gaan in dit westen dat zo hemelsbreed verschilt van Polen !!! En iedereen nog bedankt voor het geduldig dragen van mijn tas! Soms wist ik niet eens waar hij eigenlijk gebleven was, maar alles komt op zijn pootjes terecht!

Froukje.

H. Nicolaas

Icoon H. Nicolaas

Adres

Russisch Orthodox Klooster van de H. Nicolaas van Myra

Buorren 18, 8584 VC Hemelum

t. 0514-581537
e. Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

ING-rekening: NL65INGB0006910488

Bijdragen voor GROOT ONDERHOUD op hetzelfde nummer storten maar DIT EXPLICIET VERMELDEN!

ANBI

RSIN nummer Klooster H. Nikolaas in Hemelum: 824155257

ANBI logo

RSIN nummer Stichting Orthodox Welzijn: 805402329